Vier handgeschreven pagina’s. Geschepte en genummerde vellen, beschreven met vulpen in drie kleuren inkt: zwart, rood en groen. Er staan tekeningen van de schrijver op, naast een motto van de Franse schrijver Céline.
Het zijn vier pagina’s uit het manuscript van De Movo Tapes van romancier A.F.Th. van der Heijden. Ik won ze in 2003 bij een prijsvraag van Vrij Nederland. Al jaren koester ik ze als een literair kleinood. Af en toe pak ik de vellen erbij en geniet ik ervan: het prachtige gewaarmerkte papier, het sierlijke handschrift van Van der Heijden. De pagina’s bieden bovendien een fascinerende inkijk in zijn werkwijze. Maar daar wil ik het niet over hebben.
Wat dan wel?
Typemachine
Van der Heijden schrijft met de hand en tikt zijn teksten vervolgens uit op een typemachine. De computer komt er niet aan te pas. Naar verluidt kan of wil hij er niet mee werken, maar dat terzijde.
Voordelen met de hand schrijven
Welke voordelen biedt schrijven met de hand? Onderzoek laat zien dat studenten die tijdens een hoorcollege aantekeningen maken met pen en papier de stof beter onthouden dan studenten die op een laptop typen. Met de hand schrijven dwingt tot actief luisteren en selecteren; je kunt immers niet alles noteren. Je zet de kern in je eigen woorden op papier. Daarbij worden beide hersenhelften geactiveerd. Motorische, cognitieve en emotionele processen werken samen, waardoor je dieper nadenkt en informatie beter onthoudt.
Tegenwicht
In een tijd waarin alles sneller, digitaler en efficiënter moet, biedt schrijven met de hand een tegenwicht. Je schakelt een paar versnellingen terug en creëert ruimte voor reflectie. Het helpt gedachten te ordenen. Losse, dwarrelende ideeën krijgen samenhang en het brengt rust. Een leeg hoofd. Dat ervaar ik achter een computerscherm veel minder. Sterker nog, wanneer ik ’s avonds nog achter de computer zit, merk ik dat mijn brein en geest juist op de verkeerde manier geactiveerd worden.
Mooi papier, fijne pen
Zelf schrijf ik het liefst met een fijne pen in een mooi notitieboek van degelijk papier: iets zwaarder, met een subtiele structuur. Sinds ik het handboekbinden heb ontdekt, maak ik mijn eigen notitieboeken. Onlangs kocht ik bij Het Noteerhuis een prachtig notitieboek op A5-formaat van het Duitse merk Bindewerk. De omslag heeft een fraaie kleur en voelt soepel aan. Het boekblok valt mooi plat open en het papier heeft precies de structuur die ik prettig vind. Kortom: een boek dat uitnodigt om te schrijven. En het is nog handgebonden ook.
Zoiets wil ik zelf ook maken: een notitieboek op A5-formaat dat uitnodigt tot schrijven. Mijn laatste oplage was redelijk geslaagd, al zijn er nog genoeg punten die beter kunnen, zowel qua materiaal als techniek. Twee exemplaren gaf ik cadeau aan mensen die voor hun werk veel met de hand schrijven. Ze waren er erg blij mee. Hieronder drie foto’s van de notitieboeken, buitenkant en binnenwerk.
Wie weet. Misschien stuur ik, wanneer ik eindelijk het ideale notitieboek heb gemaakt, een exemplaar naar Van der Heijden. Dan kan hij er zijn literaire invallen in noteren.
Wil jij ook een mooi handgebonden notitieboek? Stuur me dan een bericht.
